Parc de la Pépinière, Nancy. Fot. Wikipedia

Każdego roku pracownicy służb ds. drzewostanu w Metropolii w Nancy przeprowadzają dokładną kontrolę stanu sanitarnego drzew w tym mieście. Diagnoza stawiana wraz z ekspertem ds. drzewostanu pozwala na wykrycie drzew chorych skazanych na usunięcie i na zaplanowanie cięć koniecznych dla bezpieczeństwa. Na jednym z placów w Nancy, Olivier Febvre ekspert ds. drzew właśnie wwierca się do pnia kasztanowca z Indii specjalnym przyrządem diagnostycznym z cienką igłą. Aparat ten wskazuje opór jaki stawia materia co pozwala na określenie gęstości drewna i na ocenienie wewnętrznego stanu drzew w określonej strefie. Pan Febvre pracuje dla Metropolii Nancy.

Igła, która wchodzi w drewno wskazuje na stopień napotkanego oporu, który jest zapisywany w formie wykresu. Kiedy opór jest słaby mamy często do czynienia z dziuplami, miejscami spróchniałymi lub z wgłębieniami podczas gdy silny opór wskazuje na drewno zdrowe o dużej gęstości. Obecnie aparat pokazuje, że w pniu kasztanowca jest wnęka na 13cm głębokości. Pan Olivier pracuje w grupie sześciu specjalistów w wydziale ds. stanu drzewostanu Metropolii w Nancy. Co roku oceniają oni wizualnie “stan zdrowia” około 10 000 drzew na terytorium Metropolii a w razie potrzeby przy pomocy pogłębionych badań.

W sumie, na terytorium Metropolii Nancy rośnie 55 000 drzew a w tej liczbie 30 000 w Nancy. Pani Dard szefowa biura ds. zarządzania drzewostanem w Metropolii w Nancy tłumaczy nam, że pielęgnują drzewa metropolii rosnące wzdłuż miejskich ośrodków technicznych oraz w pięciu parkach poza Nancy. Natomiast, Dyrekcja ds. ekologii i przyrody miasta Nancy zarządza ze swej strony drzewami rosnącymi w parkach i ogrodach miejskich. Podstawowe prace związane z drzewami takie jak obcinanie gałęzi czy wycinka mają miejsce na przedwiośniu, kiedy drzewa zaczynają wytwarzać soki, ale nie mają jeszcze liści.

Aby utrzymać w dobrym stanie drzewostan Metropolii Nancy i samego miasta, zespoły fachowców z obu ww. szczebli hierarchii administracyjnej muszą być w stanie nieustannej czujności. Ich misja polega na tym, aby zagwarantować, że każde drzewo rosnące wzdłuż ulicy lub w parku jest zdrowe, dobrze zadbane i doskonale przystosowane do środowiska. Co roku ww. służby dokonują dokładnej oceny stanu sanitarnego i mechanicznego drzew dodaje pan Dard. Z chwilą, gdy pojawia się potrzeba interwencji, aby pielęgnować drzewo, odnowić plantację lub w ostatecznym przypadku wyciąć drzewa skazane na śmierć, chore lub podatne na choroby, służby dokładnie planują działania.

W lecie sporządzają plan działań w ramach którego, największa część prac i interwencji jest zaprogramowana w zimie. Szefowa służb ds. drzewostanu w Metropolii w Nancy wyjaśnia, że prowadzone interwencje mają dwojaki cel: “Zabezpieczyć mieszkańców i ich mienie ograniczając ryzyka związane z drzewami chorymi lub chwiejnymi oraz chronić drzewostan poprzez ochronę zdrowych osobników przed szkodnikami. Badania prewencyjne prowadzone przez pana Olivier Febvre dotyczą również drzew w ramach projektów przekształceń urbanistycznych lub komunikacji tak, by wyjść naprzeciw ich integracji lub wymianie w najlepszych warunkach.

Aby móc postawić bardzo dokładną diagnozę przy pomocy profesjonalnych testów, biegły posługuje się kilkoma metodami analiz stanu mechanicznego drzew. Po pierwszym rozpoznaniu wizualnym, które pozwala mu na stwierdzenie ubytków w drzewach, Pan Febvre ocenia stan sanitarny drzew przyznając im notę od 1 do 5. Aby diagnoza była w pełni wiarygodna Pan Febvre prócz aparatu do mierzenia gęstości używa także tomografii i testu na ciągnienie. Poza pielęgnacją już rosnących drzew, każdej zimy między grudniem a marcem organizowane są kampanie sadzenia drzew w gminach Metropolii. W ramach prac utrzymania dziedzictwa biologicznego, w latach 2025-2026 w Metropolii w Nancy posadzono 192 drzewa a 89 zostało usuniętych.

Średni wiek życia drzew w mieście mieści się w przedziale 30- 40 lat w związku z faktem, że przepuszczalność gruntu jest mniejsza a zanieczyszczenie większe niż na terenach wiejskich. Dodatkowo w lecie drzewa w środowisku miejskim są narażone na wysoką temperaturę a grunt, naszpikowany wszelkiego rodzaju przewodami i degradowany ruchem kołowym, przyczynia się również do pogorszenia się stanu drzew. W środowisku miejskim istnieje wiele czynników wpływających negatywnie na stan zdrowia drzew. Kierowniczka Biura Zarządzania drzewostanem w Metropolii daje jako przykład śliwy wiśniowe czerwonolistne przy ulicy Anatole France w Nancy zarażone przez „phellin”, czyli groźnego grzybka, który osłabia drzewa przez rozkładanie ich próchnicy. Doprowadził on do zagłady plantacji śliw wiśniowych czerwonolistnych założonej pod koniec ubiegłego wieku. Innym przykładem jaki daje pani Dard to choroba dotykająca klony sykomorowe bardzo wrażliwe na chorobę sadzy. Jest ona wywoływana przez grzybek, który wchodzi do drzewa przez jego skaleczenia i rozwija się w drewnie szczególnie w czasie gorących lat.

Kiedy pan Olivier Febvre potrzebuje bardziej dokładnej diagnozy korzysta z trzech technik pozwalających na ocenienie stanu sanitarnego drzewa w miejscach, które są ogólnie niedostępne.

1) Tomografia

Tomografia to test przeprowadzony na pniu drzewa, aby sprawdzić stan miąższu w środku. Przy pomocy młotka wbija się gwoździe w pień drzewa i fala dźwiękowa jest rejestrowana przez czujnik umieszczony naprzeciw gwoździa. Specjalny program wylicza wówczas szybkość rozchodzenia się fal dźwiękowych w drewnie. Ogólna zasada tej techniki może być porównana do funkcjonowania radia. Fale są szybsze w miejscach o dużym zagęszczeniu i podlegają wariacjom kursu w miejscach pustych. Tak więc szybkość rozchodzenia się fal informuje o gęstości i jakości drewna. Po przeprowadzeniu porównania wyników tomografii z parametrami środowiska pan Febvre podejmuje decyzje o interwencji.

2)       Badanie odporności.

Jest to metoda analizy stanu mechanicznego drzewa. Miąższ jest przewiercony przy pomocy specjalnej wiertarki do pomiaru odporności. Siła jakiej potrzebuje wiertło by wbić się w drewno jest zapisywana w formie wykresu. Otrzymana krzywa czyta się od prawej do lewej strony i pozwala unaocznić jakość i gęstość przewierconego drewna. Wariacje krzywej na wykresie pozwlają na określenie miejsc zdrowych i uszkodzonych.

3)       Test na naciąganie

Jest to test w celu analizy drzew pod kątem pomiaru siły zakorzenienia drzewa. Drzewo jest ciągnięte w ten sposób by symulować siłę nacisku wiatru. Po odbyciu testu drzewo przyjmuje normalną pozycję nie doznając żadnego uszczerbku. Umiarkowana siła naciska na zasadniczą strukturę drzewa, którą się mierzy przy pomocy dynamometru. Ww. siła generuje napięcia i opory w pniu jak też powoduje lekkie nachylenie drzewa. Dzięki temu uzyskujemy dane nt. stanu korzeni i stanu drewna przy pomocy czujników nachylenia i elastyczności. Czujniki nachylenia mierzą co do milimetra stopień nachylenia jaki przyjmuje podstawa korzeni na poziomie gruntu, a czujniki elastyczności mierzą w mikronach odkształcenia włókien drewna.

Na koniec poświęćmy kilka słów na przedstawienie najsłynniejszego parku w Nancy leżącego w bezpośrednim sąsiedztwie Place Stanislas – „La Pépinière” (Szkółka drzewek). By tradycji stało się zadość „Parc de La Pépinière” został założony przez Króla Leszczyńskiego na miejscu dawnych ogrodów książęcych i murów obronnych Starego Miasta, aby pełnić funkcję królewskiej szkółki drzew Jest on oazą zieleni rozciągającą się w historycznym centrum Nancy na 21 ha terenów zadrzewionych wraz z cudownym ogrodem róż.

W 1835 roku został przekształcony na park publiczny na tym samym planie urbanistycznym. To raj dla spacerowiczów, biegaczy, młodych rodziców dzieci studentów mieszczan, którzy mogą tam dotleniać płuca. Nie brak tam różnych form rekreacji: mini zoo, mini golf, plac do zabaw no i oczywiście jak na Francję przystało punktów gastronomicznych oferujących napoje, słodycze, sałatki z tym, że prym wiodą chrupiące gofry i słodkie naleśniki. Nie zapomniano o możliwości uprawiania sportu: boiska do piłki nożnej, koszykówki, miotania kul oraz sala gimnastyczna.

Jan Kisielewicz

Źródło:

1)       Dziennik Regionalny “L’Est Républicain”, 4 lutego 2026.