Beata Joanna Przedpełska – Echa Warszawskich Salonów
Share
Fot. „Brzask” Marka Lewickiego
KOLOR W PRZESTRZENI
Czas, światło, a teraz kolor. Jak funkcjonują w przestrzeni? Na to pytanie odpowiadają artyści Sekcji Projektowania Przestrzennego Okręgu Warszawskiego Związku Polskich Artystów Plastyków. W galeriach DAP, a więc w tytułowej przestrzeni oglądamy prace, które rozwiązują ten skomplikowany problem w różnorodny sposób. Zestawienie bardzo odmiennych obiektów jest wyzwaniem dla organizatorów wystawy „Przestrzeń a kolor”, a zwiedzającym umożliwia odnalezienie swoich ulubionych prac, najbliższych własnej, osobistej wrażliwości. Czasami najmocniej działa intensywna barwa, kiedy indziej odwrotnie: niuanse odcieni. Czasem kolory zamknięte w niewielkich ramach miniaturowego obrazu, a może obiekty monumentalne i rzeźbiarskie o niecodziennym kształcie. Na wielbicielach miękkich, rozbudowanych form z pewnością robi wrażenie dzianinowa instalacja Katarzyny Szymańskiej. Jej „Tkanina Transformacja” zajmuje rozległe miejsce na sali, wypiętrzając się od sufitu aż do podłogi, po której rozlewa się swobodnie w oryginalnych splotach. To tkanina-rzeźba, efektowna ze wszystkich stron, podejmująca temat w imponujący, kreatywny sposób. Marek Lewicki zaprasza do oglądania „Brzasku”, który z każdą chwilą wygląda inaczej, zmieniając barwy. Obiekt rozbłyskuje różnymi kolorami: czerwień, zieleń, błękit, róż, słoneczny blask. I pytanie: czy to brzask realnego słońca, czy symboliczny element świata, emanujący energią. Bo tytułowy „brzask” może znaczyć cokolwiek: każdy nowy początek. Wojciech Neubart proponuje kompozycje bliskie naturze: surowe, a jednocześnie mocne w wyrazie. Artystę fascynują zmiany zabarwienia drewna dębowego, jego struktura, układ słojów, ukształtowanie powierzchni. Fazy beżu, brązu, szarości aż do czerni – tak maluje przyroda i warto dostrzec niuanse tego piękna. Barbara Munzer zachwyca swoimi projektami szat – bo jej dzieła wykraczają daleko poza określenie „ubioru”. To reliefy i rzeźby, imponujące bogatą ornamentyką, kunsztownym zdobieniem. Mnóstwo detali, nagromadzonych z fantazją i smakiem inspiruje, by każdy fragment odczytywać jak monumentalny obiekt przestrzenny. Marek Brzozowski wybrał na wystawę pracę „Kolorowy ptak”, który leci ku niebu, roztaczając barwne pióra: radość i nadzieję. Konrad Kuźniewski przygotował „Trzy Gracje” – trzyczęściowy asamblaż tekstylny. To zabawne, kontrowersyjne spojrzenie na klasyczne, mitologiczne kanony urody. Jego Gracje mają abstrakcyjne, obłe kształty. Uszyte z grubej tkaniny, wypukłe, przytulne jak poduszki, przypominają fantazyjne manekiny krawieckie – z przymrużeniem oka. Kinga Wnuk-Moskalska w instalacji „Widnokrąg pamięci” analizuje odcienie błękitu. W pejzażu, wypełnionym przestrzenią i kolorem, czają się emocje. Tam niebo styka się z wodą, a poszczególne kadry składają się na mapę wspomnień. To tylko niektóre fragmenty tej fascynującej wystawy, w której bierze udział 21 artystów.
WĘGRY 1956-2026

Są w historii takie dni, które nie blakną wraz z upływem czasu. Tak rozpoczął swoje przemówienie Charge d’Affares a.i. Węgier w Polsce Pan Balázs Dobri, witając w Muzeum Historii Polski gości, zaproszonych na przyjęcie z okazji Święta Narodowego – w 70. rocznicę wybuchu Węgierskiej Rewolucji i Walki o Wolność w 1956 roku. Takim momentem – kontynuował swoje wystąpienie – był dzień 23 października 1956 roku, kiedy po wydarzeniach w Poznaniu, wyrażając solidarność z Polakami, rozpoczęła się Rewolucja Węgierska. Studenci i mieszkańcy Budapesztu wyszli na ulice miasta, bo nie mogli dłużej milczeć. Tak jak w słynnym wierszu „Aniele z nieba”, którego autorem jest Sandor Marai: „Gdy jeden naród krzyknął „Dosyć!”, napisanym w hołdzie dla bohaterów powstania węgierskiego. Rocznica rewolucji jest dla Węgrów najważniejszą datą w historii, chwilą refleksji. Tego dnia wciąż pytamy siebie – mówił J. E. Balázs Dobri – czy pamiętamy o tych, którzy poświęcili swoje życie, abyśmy mogli teraz żyć w wolności. A były to wydarzenia tragiczne: podczas demonstracji i walk tysiące ludzi zginęło, dziesiątki tysięcy zostało aresztowanych, a ponad dwieście stracono w wyniku brutalnych represji. Ta data przypomina światu, że wolność, tolerancja i demokracja nie są dane raz na zawsze. Węgrów i Polaków łączy wiele wspólnych losów. Podczas Powstania Węgierskiego 1848-1849 tysiące polskich żołnierzy walczyło pod hasłem „Za wolność waszą i naszą”. Byli tam m. in. generał Józef Bem (jeden z najwybitniejszych dowódców armii węgierskiej, bohater walk w Siedmiogrodzie), generałowie Henryk Dembiński i Józef Wysocki (dowódca Legionu Polskiego na Węgrzech). W 1920 roku Węgrzy wsparli Polaków, organizując transporty broni i amunicji tuż przed Bitwą Warszawską, a w czasie II wojny światowej otworzyli swoje serca i granice dla polskich uchodźców. J. E. Balázs Dobri przypomniał, że w przeddzień rewolucji 1956 roku zgromadzono się w Budapeszcie w symbolicznym miejscu: pod pomnikiem wspólnego bohatera narodowego Węgier i Polski: generała Bema (archiwalne zdjęcia z tych dni wyświetlono podczas spotkania). Polacy pośpieszyli wówczas z pomocą, wspierając Węgrów słowem i czynem. Według danych Polskiego Czerwonego Krzyża oddali setki litrów krwi dla rannych, wysyłali środki opatrunkowe i lekarstwa oraz żywność. Nigdy nie zapomnimy tej bezinteresownej pomocy i ofiarności – mówił Pan Balázs Dobri. Rewolucja Węgierska jest symbolem manifestacji pragnienia wolności, niepodległości narodowej, godności ludzkiej i determinacji działania; to nasz obowiązek zachować pamięć o tych dniach i przekazać lekcję historii przyszłym pokoleniom. Ten wyjątkowy wieczór uświetnili: Orkiestra Reprezentacyjna Wojska Polskiego oraz występujący w muzycznym dialogu polsko-węgierskim Erdofu Band i Janusz Prusinowski Kompania.
ŚWIĘTO NARODOWE CZECH

Najważniejszym Świętem Narodowym Republiki Czeskiej jest Dzień Powstania Niepodległego Państwa, zarazem Dzień Sił Zbrojnych. Z tej okazji Ambasador J. E. Břetislav Dančák oraz płk SG Roman Gottfried zaprosili na przyjęcie, które odbyło się w historycznym miejscu Warszawy: Reducie Banku Polskiego. Ambasador Republiki Czeskiej w RP powiedział: to dla mnie wielki honor powitać Państwa w języku polskim, a po raz trzeci jako Ambasador mam okazję spotkać się w tak licznym gronie – tym razem w tak niezwykłym miejscu, przypominającym bolesne, tragiczne doświadczenia Polaków, a szczególnie warszawiaków. Słynne są walki w tym budynku podczas Powstania Warszawskiego, upamiętnione tablicami na fasadzie gmachu. To miejsce – jak podkreślił – przypomina nam, jak ważna jest przyjaźń i dobre sąsiedztwo oraz dlaczego powinniśmy pielęgnować naszą pamięć. Podczas ubiegłorocznego przemówienia podczas Święta Narodowego J. E. Břetislav Dančák mówił, że czesko-polskie relacje wchodzą w swoistą „Belle Epoque”, w „złote czasy”. Mógłbym i dzisiaj rozpocząć tak samo moje krótkie przemówienie – powiedział – i z łatwością udowodnić, dlaczego te słowa są prawdziwe. Nasze wzajemne relacje są dynamiczne na wszystkich szczeblach: począwszy od rządowego i ministerialnych, o czym świadczą spotkania Prezydentów, Premierów, Ministrów Spraw Zagranicznych, które przebiegają w przyjacielskiej atmosferze. Doskonałe relacje można odnotować nie tylko w sferze polityki, ale także ekonomii, kultury i w kontaktach bezpośrednich. Wymiana gospodarcza znacząco wzrasta w porównaniu do lat poprzednich, podobnie wyniki w zakresie importu i eksportu – od maszyn i samochodów do przemysłu, handlu i usług. Warto podkreślić, jak wiele dzieje się w kulturze, gdzie organizowanych jest mnóstwo wydarzeń, popularyzujących czeską kinematografię, sztukę, literaturę i muzykę. Dzięki Czeskiemu Centrum w Warszawie i inicjatywom lokalnych entuzjastów czeskiej kultury odbywają się festiwale i wydarzenia takie jak „Kino na granicy” i „Teatr bez granic” w Cieszynie, „Dni Czeskie” w Opolu, Poznaniu, Białymstoku. Turystyka to jeden z najlepszych sposobów wzajemnego poznawania się. Dzięki połączeniom kolejowym Baltic Express czeskie powitanie „Ahoj” stało się znane i nabrało dodatkowego znaczenia. Funkcjonuje też bezpośrednie połączenie Praga-Trójmiasto (Gdańsk, Gdynia, Sopot), co sprzyja podróżom. W ubiegłym roku milion Czechów przyjechało do Polski, a ponad milion turystów z Polski odwiedziło Czechy. W ubiegłym roku ogromnym zainteresowaniem cieszył się immersyjny pokaz „Magia secesji” w przestrzeni Fabryki Norblina w Warszawie, prezentujący dzieła czeskiego artysty światowej sławy, mistrza Art Nouveau – Alfonsa Muchy. Ahoj!
RENIFEREK

Niewinny z pozoru żart, niezobowiązujący flirt, a czasami nawet zwyczajna rozmowa może uruchomić lawinę nieprzewidywalnych zdarzeń. W spektaklu „Reniferek” w Teatrze Polonia tym przełomowym momentem jest…poczęstowanie herbatą. Bohater monodramu Richarda Gadda jest marzącym o karierze komikiem, ale pracuje jako barman. Kiedy pojawia się nieznajoma samotna kobieta, podaje jej w geście uprzejmości herbatę. Rozpoczyna to niebezpieczną grę. Donny zostaje wciągnięty w machinę, która go sukcesywnie niszczy i rujnuje psychikę. Kiedyś nazywało się to nękaniem, teraz pod popularnym określeniem stalkingu kryje się uporczywe prześladowanie: wysyłanie setek maili, notoryczne telefonowanie, inspirowanie niechcianych spotkań, zdobywanie informacji o najbliższej rodzinie; groźby i szantaż. Stalking ma na celu wzbudzenie strachu, stanu zagrożenia, poniżenia; naruszenie prywatności. Potrafi zrujnować życie prywatne i zawodowe ofiary – i o tym jest „Reniferek” (tytuł oryginalny: „Baby Reindeer”). Autor – szkocki pisarz, scenarzysta, komik i aktor – występował na scenie jeszcze przed napisaniem tej sztuki i przed jej oszałamiającym sukcesem. Ale właśnie autobiograficzny „Reniferek” przyniósł mu nagrody, trafił do teatru, a na podstawie tekstu nakręcono bestsellerowy serial. Gadd wystąpił w nim w roli głównej, odchudzając się aż o 28 kg, aby wyglądać jak w młodości. Tak jak w „Reniferku”, był wtedy młodym komikiem, ale pracował również jako barman w londyńskim pubie, gdzie przypadkowo poznał pewną kobietę (w sztuce ma na imię Marta). Psychologiczny horror przedstawia systematyczne osaczanie bohatera. W Teatrze Polonia foyer staje się sceną, na której rozgrywa się ta kameralna historia. Wykonawca monodramu – Jędrzej Hycnar – staje oko w oko z widownią, dzieląc się trudnymi doświadczeniami Donny’ego. To rewelacyjna rola, bo aktor w minimalistycznej, ale funkcjonalnej scenografii (Wojciech Miks; kostiumy: Krystian Szymczak) ma za zadanie maksymalnie skupić na sobie uwagę publiczności. Przedstawia nie tylko punkt widzenia bohatera, ale interpretuje inne osoby z jego otoczenia, co daje plastyczny obraz sytuacji. Jędrzej Hycnar jest utalentowanym aktorem młodego pokolenia, ma już w dorobku wiele ról teatralnych, filmowych i telewizyjnych, ale popisowa rola w monodramie „Reniferek” (reżyseria: Tomasz Gawron) – pierwszym w jego karierze – to prawdziwe mistrzostwo. Jego Donny zostaje zmanipulowany przez osobę, która krok po kroku kradnie mu każdy moment prywatności. Osoba, która wydawała się godna współczucia, staje się jego prześladowcą, budując atmosferę strachu i napięcia. Stalking jako zjawisko społeczne tłumaczy, że jego ofiarą nie zawsze muszą być celebryci: to może być każdy z nas.
Beata Joanna Przedpełska



