Fot. AI/ChatGPT

Krzysztof Zając

W sobotę 24-letni mężczyzna zastrzelił rodziców i siostrę, a potem na krakowskim rynku, strzelając z samochodu, zabił 6 osób i zranił 15. Dlaczego strzelał?

Na świecie zamachy i akty terroru, i to ze znacznie większą liczbą ofiar, stały się czymś nadzwyczajnie zwyczajnym. Dla Polaków to pierwsze zdarzenie tego typu i o takiej skali. Gdy media opublikowały zdjęcie sprawcy, wielu pytało: taki młody, taki przystojny, a zatem dlaczego to zrobił?

Pierwszy na ten temat wypowiedział się Marcin Kierwiński, minister spraw wewnętrznych i administracji. Powiedział, że terrorysta miał prawdopodobnie skrajnie prawicowe motywacje. Informacja poszła w świat, powtórzyły ją serwisy chyba na wszystkich kontynentach. Tymczasem minister potem prostował, że to była tylko hipoteza, jedna z wielu…

Od zabójcy niestety niczego się już nie dowiemy, bo postrzelony przez ścigających go policjantów zmarł w szpitalu.

Media zaczęły szukać wyjaśnień nie tylko u policji, ale także wśród znajomych sprawcy; trafiły nawet do jego 80-letniej babci. Z jej nic niewnoszącej opowieści zrobiły newsa, a potem przepraszały, że przekroczyły granicę przyzwoitości w walce o jak największą liczbę czytelników. Publikowano wypowiedzi mniej lub bardziej znanych osób tylko po to, by usłyszeć, że w chwili ataku wprawdzie nie było ich na rynku, ale mogły tam być… Taki makabryczny lans.

Według Prokuratury Krajowej Michał Oksiński 7 listopada zabił najpierw troje członków swojej rodziny w Ostrowcu Świętokrzyskim, a następnie przejechał 200 km, by na Starym Rynku zastrzelić sześć osób i zranić kolejnych piętnaście.

Miał pozwolenie na broń od stycznia 2026 r.

Zmarł w szpitalu, zanim przedstawiono mu zarzuty.

Prokuratura podkreśla, że motyw działania nie został ustalony, a śledczy badają, czy ktokolwiek mu pomagał lub go podżegał.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował 10 listopada, że na komputerze sprawcy znaleziono ślady zainteresowania działalnością Andersa Breivika, masowego zabójcy z Norwegii, a zabezpieczone symbole i napisy mogą wskazywać na elementy ideologii skrajnie prawicowej.

Sprawca nie pozostawił listu ani politycznego przesłania.

MSWiA poinformowało o osobach gloryfikujących sprawcę w internecie. Mężczyźni (kobiet nie było wśród autorów) chwalili sam zamach i jego sprawcę, odwoływali się do wcześniejszych aktów terroru, a nawet zapowiadali naśladowanie ataku w innych polskich miastach. Zatrzymani tłumaczyli, że to był tylko żart lub że byli pijani.

Dzień po ataku w Krakowie Ministerstwo Cyfryzacji i NASK poinformowały o zgłoszeniu ponad 2000 kont rozpowszechniających narracje związane z zamachem, według rządu fałszywe. Głosiły one, że zamach zaplanował polski rząd wspólnie z UE, że miał być pretekstem do odwołania Marszu Niepodległości oraz że sprawca był żołnierzem. NASK szacował ich zasięg nawet na ponad 200 mln wyświetleń. Ilu czytających uwierzyło?

Chociaż to pierwszy tak masowy akt terrorystyczny w Polsce, weszliśmy do grona europejskich państw dotkniętych tym problemem. Nie ma się z czego cieszyć.

Poczucie zagrożenia, wywołane w dużym stopniu przez media, które ustawicznie wałkują ten temat, pozwala władzy na zaostrzenie prawa. Planuje się dalsze ograniczenie dostępu do broni (pozwolenie ma około 420 tys. osób), chociaż krakowski zamach tego nie uzasadnia. Rząd chce także zaostrzyć kary dla sprawców ataków na funkcjonariuszy. Premier przypomniał też, że prezydent cały czas blokuje ustawę mającą chronić przed szkodliwymi treściami w internecie.

Ponoć inspiracją dla Michała Oksińskiego był internet, a wyzwalaczem mogła być niedawna tygodniowa fala zamachów w szkołach. Być może zawiodły służby, które niedawno, bo na początku roku, wydały mu pozwolenie na broń. Zawiódł także policyjny monitoring internetu.

Możliwe też, że nasze służby są skuteczne tylko wtedy, gdy zamachowcy są zbyt głupi. Tak było w przypadku doktora chemii z Krakowa, Brunona Kwietnia, który w 2012 roku planował wysadzić w powietrze cały Sejm w czasie, gdy będą w nim premier, prezydent, rząd i wszyscy posłowie. Założył nawet czteroosobowy zespół do realizacji planu, którego trzej członkowie (poznani w internecie) byli… agentami polskich służb specjalnych. To oni mieli za zadanie zdobyć 4 tony materiału wybuchowego i transporter opancerzony do przewiezienia ładunku i wdarcia się do parlamentu. Planu nie zrealizował, bo agenci, zamiast kraść transporter i broń, zamknęli go w areszcie, a sąd skazał go na 9 lat więzienia.

Terroryści są coraz sprytniejsi, ale na szczęście nasze służby też się uczą i nadal są sprawne w zatrzymywaniu zamachowców jeszcze przed realizacją ich planów. W przypadku Michała z Krakowa nie udało im się. Zawiodło profilowanie?

Krzysztof Zając

Polska, Łódź